تست مخزن هوای فشرده | 2 روش اصلی استاندارد
تست مخزن هوای فشرده و رعایت الزامات ایمنی، خط قرمز شرکت البرز کمپرسور خاورمیانه در تولید تجهیزات صنعتی است. عدم توجه به بازرسیهای دورهای میتواند مخازن تحت فشار را به بمبهای ساعتی خطرناک در قلب کارخانجات تبدیل کند. انجام دقیق این تستها طبق استاندارد ASME نهتنها یک الزام قانونی سختگیرانه است، بلکه ضامن حفظ جان پرسنل فنی و تداوم تولید پایدار میباشد. در این مقاله تخصصی، تمام زوایای پنهان بازرسی فنی و نکات کلیدی نگهداری را بررسی میکنیم تا با آگاهی کامل از تجهیزات خود بهرهبرداری کنید.
۱. اهمیت حیاتی بازرسی و تست مخزن هوای فشرده در صنعت
تست مخزن هوای فشرده اگر به موقع انجام نشود، ریسک انفجار ناشی از انرژی پتانسیل ذخیرهشده را به شدت افزایش میدهد. مخازن صنعتی همواره در معرض تنشهای شدید فیزیکی هستند و هرگونه اهمال در پایش وضعیت آنها فاجعهبار است. بازرسیهای فنی دقیق وضعیت جوشها و ضخامت ورق را میسنجد تا از انطباق کامل مخزن با فشار کاری مجاز اطمینان حاصل شود. هدف اصلی، جلوگیری از توقفهای ناخواسته خط تولید و تضمین ایمنی است.
۱-۱. تحلیل مکانیزم خوردگی و کاهش ضخامت ورق
خوردگی داخلی یکی از اصلیترین دلایل مردودی در تستها محسوب میشود. رطوبت موجود در هوای فشرده اگر توسط درایر حذف نشود، در کف مخزن تجمع کرده و محیط را اسیدی میکند. این فرایند مخرب منجر به خوردگی حفرهای شده و ضخامت ورق فولادی را کاهش میدهد. زمانی که ضخامت بدنه از حد مجاز استاندارد کمتر شود، مخزن دیگر توان تحمل فشار نامی را نخواهد داشت و باید تعویض گردد.
۱-۲. خطرات ناشی از نوسانات فشار و خستگی فلز
پدیده خستگی فلز عامل پنهان دیگری در تخریب مخازن است. سیکلهای مداوم پر و خالی شدن، تنشهای متناوبی را به بدنه و نقاط جوشکاری شده وارد میکنند. این تنشها به مرور باعث ایجاد ترکهای میکروسکوپی در ساختار کریستالی فلز میشوند که با چشم غیرمسلح دیده نمیشوند. بازرسیهای فنی دقیق قادرند این خستگی را پیش از آنکه منجر به گسیختگی ناگهانی و انفجار مخزن شود، شناسایی و کنترل کنند.
۲. روشهای استاندارد تست مخزن هوای فشرده و ارزیابی سلامت
تست مخزن هوای فشرده نیازمند بهرهگیری از تکنولوژیهای مهندسی اثباتشده و تجهیزات کالیبره است. در شرکت البرز کمپرسور خاورمیانه، تمامی مخازن بر اساس استاندارد بینالمللی ASME Sec VIII طراحی و تست میشوند. این فرآیندها شامل آزمونهای دقیق مخرب و غیرمخرب (NDT) هستند که استحکام مکانیکی و یکپارچگی ساختاری مخزن را تایید میکنند. اجرای صحیح این تستها نیازمند دانش فنی متخصصین بازرسی جوش است تا کوچکترین عیوب ساختاری پنهان آشکار شوند.
۲-۱. تست هیدرواستاتیک (Hydrostatic Test): اصول و فشار مبنا
تست هیدرواستاتیک معتبرترین روش ارزیابی ایمنی مخزن است. در این روش، مخزن با آب پر شده و تحت فشاری معادل ۱.۳ تا ۱.۵ برابر فشار کاری طراحی قرار میگیرد. استفاده از آب ایمنی تست را تضمین میکند، زیرا تراکمناپذیر است. این آزمون هرگونه نشتی در اتصالات، عیوب جوش و ضعف ساختاری بدنه را تحت فشار بالا آشکار میسازد و مقاومت نهایی مخزن را تایید میکند.
۲-۲. تست ضخامتسنجی التراسونیک (Ultrasonic Thickness Test)
تست ضخامتسنجی التراسونیک یک روش غیرمخرب بسیار پیشرفته است. کارشناسان با استفاده از امواج صوتی، ضخامت دقیق ورق را در نقاط مختلف بدون تخریب مخزن میسنجند. این تست برای پایش وضعیت خوردگی و اطمینان از اینکه ضخامت ورق هنوز در محدوده مجاز طراحی قرار دارد، حیاتی است. این روش به ما اجازه میدهد تا نقاط ضعف پنهان را قبل از بروز حادثه شناسایی کنیم.
تست مخزن هوای فشرده به روش هیدرواستاتیک طبق الزامات وزارت کار باید حداقل هر ۳ سال یکبار انجام شود. اما بازرسی چشمی متعلقات ایمنی باید سالانه و تخلیه آب کندانس روزانه صورت گیرد. این زمانبندی بسته به شرایط محیطی و میزان رطوبت ممکن است کوتاهتر شود تا ایمنی تضمین گردد.
فشار تست هیدرواستاتیک بر اساس استاندارد ASME معمولاً ۱.۵ برابر فشار کاری مخزن تعیین میشود. مثلاً برای مخزن ۱۰ بار، فشار تست ۱۵ بار اعمال میشود. این فشار بالا مقاومت مکانیکی جوشها و بدنه را در برابر شرایط بحرانی میسنجد و هرگونه ضعف پنهان ساختاری را آشکار میسازد.
تست هیدرواستاتیک یک آزمون فشار است که مقاومت کلی و عدم نشتی را میسنجد. اما ضخامتسنجی التراسونیک صرفاً میزان ضخامت باقیمانده ورق را اندازه میگیرد تا مشخص شود آیا خوردگی باعث نازک شدن دیواره شده است یا خیر. ترکیب این دو روش، کاملترین ارزیابی ایمنی را ارائه میدهد.
دلایل اصلی شامل خوردگی داخلی شدید ناشی از عدم تخلیه آب، خستگی فلز و خرابی سوپاپ اطمینان است. اگر سوپاپ اطمینان عمل نکند و فشار بالا رود، مخزن ضعیفشده منفجر خواهد شد. استفاده از مخازن دستساز و غیراستاندارد نیز ریسک حوادث را به شدت افزایش میدهد.
معتبرترین مرجع جهانی، استاندارد ASME Section VIII Division 1 است. در ایران نیز استانداردهای ملی ISIRI بر همین اساس تدوین شدهاند. شرکتهای معتبر مانند البرز کمپرسور، مخازن خود را دقیقاً بر اساس الزامات سختگیرانه این استاندارد طراحی و تولید میکنند تا بالاترین سطح کیفیت و ایمنی تضمین شود.
